2022 Nobel Ekonomi Ödülleri

zaten Herkese merhaba bugünkü yayında bugün açıklanmış olan Nobel ekonomi ödülleri hakkında biraz konuşmak istiyorum her sene olduğu gibi Aslında konuşmaya şununla başlayalım Normalde ekonomi ödülleri derken aslında ödülün gerçek adı Nobel ekonomi ödülleri diye resmi adı Alfred Nobel adına verilmiş olan işte İsveç Merkez Bankası ve freak ödülleri Neden böyle derseniz de diğer öğelerde böyle bir durum söz konusu değil öbürlerinde Nobel prizex vs Alfred Nobel’in asıl mirasında vefat ederken işte verdiği mirasta Sonuçta ödüller oradan sonlanıyor diğer ödüller ekonominin adının geçmemesi iktisatın adının geçmemesi Orada işte sadece kimyanın fiziğin tıbbın barışın ve edebiyatın adı geçiyor ekonomiye daha sonradan bir ödül vermeye karar veriyorlar 1971’den sonra İsveç Merkez Bankası’nda bunu fonlamaya gönüllü oluyor o yüzden Alfred Nobel anasına verilen ödül isimli bir ödülü var tabii Prestij olarak diğer ödüllerden bir farkı yok gibi gözüküyor Ne bileyim camiasında öyle diyelim Bu sene Makro ekonomidenin nispeten finansa ekonomide Makro ekonomide bankacılık alanında bir ödülü verildi o ödülü biraz hızlıca konuşmak istiyorum işte bu ödülün kime verildi niçin verildi ne anlama geliyor Belki biraz bundan bahsedebiliriz hemen ödülün sayfasını açalım buradan bunu görmek mümkün bugün saat 1’de 10 Ekim Bugün 10 Ekim 2022 saat bir ihtimalle açıklandı ödül işte İsveç’te bu ödülü veren komite verilirdi Hani basın toplantısı ile açıklandı Ben bernaroke Douglas Diamond ve Flip the week diye okunuyor herhalde bunların aldığı bir ödül Diamond Chicago Üniversitesi’nde Philips fashingtone’daydı daha sonradan FED’in başkanlığını yaptı Amerikan Merkez Bankası malum Şimdi de sanırım broking enstitüsünde genelde Amerika Birleşik Devletleri’nde ımf’den dünya Bankası’ndan fed’den emekli olan iktisatçıların böyle emeklilik kurumu gibi düşünülebilir böyle bazı teen kentler vardır Amerika’da işte peterin içinde brokoli gibi kemerlermiş orada çalışıyordu Hani dersem Türkiye’den ayrıldıktan sonra işte Ben Berna’yı orada şu anda Bildiğim kadarıyla ama uzun yıllar prensin da Öğretim Üyeliği yaptı [Müzik] daha böyle bazen 20-30-40-50 yıl evvel çalışmalarına dayanarak ödül alıyorlar Burada da ödül verilmesine Atıf olarak demiş denmiş ki işte bankaların rolleri Hayat ekonomide bankaların rollerine Özellikle de Finansal krizler sırasındaki rollerine olan araştırmaları bunun üzerine olan araştırmalarından dolayı bu ödülü verdik ve bankaların iflasını oldukça önemli bir şey oldu ve önlenmesi gereken bir olgu olduğunu gösterdiği için verdik diyorlar En azından kısaca cümlede bu şekilde Hatta onunla ilgili bazı görsellerde hazırlamışlar karikatür gibi veya işte illüstrasyon diyelim işte bankalar kredi verirler ama o kredilerin bir kısmı batar bir kısmı batmaz işte ne kadar az sonra sağlıklı Kredi verildiği sürece sorun olmaz demişler işte bu biraz posta’nin hoşuna gitmeyecek bir virüs var ama işte tasarruf toplanır tasarruflarda krediye gider gibi bir algı var Gerçi burada biraz o krediler de krediye gidiyor gibi o dairede biraz Fasık daire gibi tamamlanıyor gibi o biraz posterinde söyledikleriyle uyumlu Çünkü onlar tam tersi tasarruflar kredileri yarat ters yönünde bir ilişki genelde ortaya koyuyorlar Bir de bu var burada da işte bir ben Kralına nasıl olabileceği kendi kendini gerçekleştiren kehan ettiği 1 sınıf İktisat kitaplarında anlatırız veya para bankacılık derslerini de anlattılar Yani bir bankanın ne kadar finansal durumu iyi olursa olsun Eğer yeterince Mudi bankanın zor durumda olduğuna inanırsa banka hakikaten bakabilir falan gibi bir öyle kendi kendini gerçekleştiren Kehanet selfie boyutu olduğunu söyledi Bu çok Bunlarda bir temel şeyler Şimdi daha Hani asıl makalelerine baktığımız zaman Diamond modeli Ailesi zaten Berrak ile ortak çalışmalar olduğu için değil Diamond ve ortak çalışmaları var Berna ki ayrı bir kategoride zaten metinde de ondan bahsetmişler sanırım ikinci sınıflara verilen Makro ekonomi dersinde uzun yıllardır ama orada bunu anlatan bir model çok basit bir model anlatılıyordu çok sofistiği model değil açıkçası yani ve Hani sofistik olmasının ötesinin geçtim gerçek hayata katkı etkileri nedir o biraz Bence tartışmalı zaten aslında ekonomi ödüllerini hep böyle bir boyutu var yani bakıyorsunuz fizik ödülüne bakıyorsunuz kimya ödülüne bakıyorsunuz Mesela bu seneki Tıp ödülünde işte belli genomların keşfinden bahsediyor işte kimyada bir yani funtional bakış açısını değiştirdiğinden bahsediyor kimyaya yani böyle çok daha işte zaten sanırım beyaz Rus bir aktiviste vermişler Yani tabii ki orada hangi bakış açısıyla Barış savunuluyor tartışılır İlla bir ideolojik boyutu Tabii ki vardır ama en azından bir bakış açısıyla da olsa işte barış için katkı sağlamaya çalıştığı falan belki söylenebilir bilmiyorum ama ekonomiyle diğer bilimlerle karşılaştırdığınız zaman iş biraz hani Bence şey hani ekonomide biraz sıradan vatandaşı anlatmakta zorluk çekiyorlar gibi geliyor Yani bu ilişkiasyonları mesela fizik kimya işte ne bileyim Tıp boyutunda hakikaten gerçekten ya bu insanlığın işine yarayacak bir şeymiş hissiyatını kapalıyorsunuz hakikaten bilmeyen dışarıdan bakan biri olarak Ama bu ekonomi modellerinde kıtlıyor musunuz ondan emin değilim yani işte Evet bankalar kredilerini biraz bir şey dağıtmalı dağıtırken dikkatli olmalı bütün kredilerin batmaması lazım yani Hadi ya falan değilse Gerçekten mi herhalde bankacıların bankaların varlığından beri kuyumculukta falan başladığı söylenir Gold simit olarak yani Gayet var olan bir şey zaten bu hani bu yeni bir bilgi değil lipositin şurasının öneminden bahsedildiği söyleniyor yine bu metnin devamını okursanız Eğer burada ayrıntılı olarak anlatıyor hatta işte bakarsanız Eğer burada tıklarsak burada biraz daha ayrıntılı hangi çalışmalarında atıfta bulundukları anlatıyor 1983 yılı çalışmaları var diamondöküm ekonomide yayınlanan diamondon 1983 yılı çalışması vardır bir denklem modeli Yani bir bankadan Kaçış diye yani bankayı iflasa götüren süreç yani çok böyle açıkçası güncel hayata böyle etkisi açısından ne bileyim işte Bir tasarruf mevduatı mesela sigorta fonu var bizim TMS diye geçiyor Amerika’da Yani onun işte bunu engellemedeki rolü Ama zaten tasarruf mevduatı sigorta fonu tarzı uygulamalar Türkiye’de her ne kadar yeni de olsa Kemal Derviş reformları ile Türkiye’ye gelmiş olsa da dünyada şu anda zaten halihazırda 120’ye yakın ülkede 20’lerde 30’larda kullanılmaya başlamış yani hatta bir de bizzat gidip baktım Bu depozitin şurası ilk uygulayan ülke 1920’lerin sonra 30’ların başında Çekoslavakya sonradan Amerika’da bile uygulanmaya başlamış yani sonra 1983’ten çok daha önce uygulanan keza Kanada’da 1960’lerde farklı ülkelerde farklı tarihlerde ama yaygınlaşan bir uygulama O nedenle yeni bir şeydir yani şey olsa bir ne kadar önemli bir şey olduğu ilk defa bu makalede ortaya konmuş olsa belki o zaman hakikaten şey denebilir Yani bu çalışma hakikaten çığır açtı ciddi güncel hayatı Hani ayakları yere basan elleri tutulur etkileri oldu hani Tıp ödülündeki kimya ödülündeki fizik ödülündeki gibi Açıkçası ona göremiyoruz yani hani ben tabii şimdi kendimi şey raddesine de görmüyorum yani işte bu çalışmaları eleştireceğim bunlar hiç kayda değer olmayan çalışmalardır demiyorum kesinlikle yanlış anlaşılmasın ama Ee yani bana sanki böyle özellikle Hani bu hatta tabii her geçen sene her sene oluyor bu biraz Diğer ödüllerle kıyasladığınız zaman ekonomi ödüllerinin biraz daha böyle havada kaldığını görebiliyorsunuz yani içerik açısından Ama bu seneki sanki biraz daha fazla gibi geldi Ben Berna ki ödül verilmesinin gerekçesiyse Amerika’da grateon zamanındaki Ben kıranı öne çıkartmasından dolayı olduğu söyleniyor Yani ben Berna ya da açıkçası Tabii ki yani kendimle Tabii ki kıyaslamıyorum onu tekrar tekrar vurgulamış olayım veya Türkiye’deki belki neredeyse hiçbir sanatçıyla kıyaslanmayacak derecede yani işte İyi yayınlar olan vesaire Akademisi olmakla beraber akademik çalışmalarından ziyade bir tabi Eee ben ikinci sınıftan beri kendimi öğrenciyken de onun kitabını okumuştum intermedi Makro dersinde abel Berlin kitabıyla beraber Hem kitap yazarlarıyla daha sonradan da Tabii ki Tabii Ee tanıymış bir insan Tabii ki akademik çalışmaları var mı var Türkiye ortalamasının kat kat üzerinde tabii ki ama böyle almayı ya götürecek çalışmalar mıdır Bunlar açıkçası emin değilim itiraf etmek gerekirse herhangi bir saygısızlık yapmadan bunu söylemek istiyorum bir o da önemli yani buna o herkes okuyabilir Nobel prison sitesinde bu zaten varmı neden verilmiş diye daha ayrıntılı bir dosya da var Bakın size biraz daha böyle bir yarı Teknik bir dilde yazılmış diyelim bir metnine ulaşıyorsunuz orada da biraz daha ayrıntılı olarak bundan bahsediyor adeta makale gibi Aslında 73 sayfalık bir şey ve işte orada ödülün tarihçesini anlatıyor o asıl makaleleri atıfta bulunuyor vesaire vesaire Hatta makalelere bakalım bu hatta Yani bir ders kitabı olarak dahi okutulabilir Bakın bu Diamond modeli göreceksiniz diye düşünüyorum Evet bulamadık Bir dakika Evet Diamond burada Douglas diamondaydı Ben France Tabii ki Sadece bu çalışma değil başka bir sürü çalışması var Bunları da zaten Apple bulunuyorlar Ama asıl Hani dedim ya 30-40 yıl sonra etki göstermeye başlar Hani Aslında o çalışmalardan yola çıkılmıştır asıl Bu çalışmalar bu kısımda bu şekilde Bunun dışında bir de şunu da görmek lazım aslında Nobel özellikle Makro 2 satın alanında verildiği zaman Nobel ödülleri Biraz sanki güncellide yakalamaya çalışıyor güncelle ilgili bir etki de yaratıyor onu düşünmek lazım yani işte 2008 finansal krizinden sonra devletlerin müdahale Simge beraber yani Obama’nın da Başkan seçildiği süreçten bahsediyorum o yıllarda Mesela işte Mesela kurguna ki Tabii ki New York times’teki köşe yazılarından veya sol liberal duruşundan dolayı vermediler Tabii ki uluslararası ticaret teorisine yaptığı katkılardan dolayı verdiler ama o zaman verilmesinin sanki bir önemi vardı burada da bu finansal piyasalarla ilgili bir ödülün bu zamanda verilmesi Ben Kur’an yani Bankacılık sisteminin bankacılık sistemi ile ilgili bir durum bu zamanda verilmesi oldukça ilginç yani bankacılık sistemlerinin bir miktar özellikle Avrupa’da Söyleyeceklerim bu kadar şimdilik bu konu ile ilgili beni dinlediğiniz için teşekkür ediyorum hepinize iyi günler diliyorum