28.075 TL: Asgari Ücret Zammı Sizi Nasıl Yoksullaştırıyor?

Herkese merhabalar. E alışıla gelmiş saatlerin dışında biraz da alışıla gelmiş sürenin de altında kısa bir yayın yapacağım. 28.075 lir ile ilgili bir yayın yapacağım. Şimdi 28.075 deyince kulağa sanki yüksek bir sayı gibi geliyor ama biliyorsunuz dün Çalışma Bakanı Sayın Vedat Işıkan açıkladı. Eee saat 1840 gibi. Hatta benim için de sürpriz oldu. Açık konuşayım. Ben çünkü dün açıklanmasını beklemiyordum. Artı e haberim de böyle hani hakikaten televizyondan veya internetten, sosyal medyadan falan duymadım. telefonum çaldı. Bir televizyon kanalı arıyordu. Dediler ki hocam biliyorsunuz asgari ücret belli oldu. Sizi saat 800’de canlı yayında bir yorum yapmanız için çıkartabilir miyiz? Aa dedim belli mi oldu hakikaten ne kadarmış falan. Önce gittim baktım 28.075 L tabii ama bu 28.075’i ben 28.750 olarak gördüm. Aa dedim bak 28.750 aslında benim beklemenimin biraz üzerine çıkmışlar falan ama çok da aslında fark etmeyecek gerçi 700 liradan ne olur yani ama 28.075 mis yanlış okumuşum haberi. Eee %27 artışla net asgari ücret. 22.104’tü galiba. 28.075 olmuş. Ama şimdi durmak lazım burada hemen sevinmemek ya da öfkelenmemek lazım belki. Çünkü bugün aslında biraz size hani ekonomi profesörü olarak biraz da aslında kayıt dışı ekonomi, iş gücü ekonomisi falan çalışan bir insan olarak bu gerçek matematiği anlatayım istiyorum. Bu rakamın arkasındaki şimdi malum takip edenler vardır tabii ki 2024 yılı enflasyonu yıllık enflasyonu 1 Ocak 2024 31 Aralık 2024 arası geçen seneden bahsediyorum %44.38’di. 38’di. Tey edim hemen. 44.38 miymiş? Hakikaten ki öyleydi diye hatırlıyorum ama yeniden bakayım ama yanlış olmaması lazım. Eee, evet 44. 38 doğruymuş. Bir yanlışlık yok. Eee, şimdi bu 44.38 38 iken eee 2024’te %30 zam yapıldı asgari ücret diye. Yani %14’lük 14,5’luk bir fark kaldı ki zaten TK’in rakamları ne kadar sizin sepetinizi yansıtıyor veya asgari ücretlerin sepetini yansıtıyor vesaire onlara girmiyorum. Şimdi 2025 yılı enflasyonundayız. 2025 yılı enflasyonu henüz belli olmadı. Çünkü Aralık ayı içerisindeyiz biliyorsunuz. Ocak 3’ü gibi. Ocakın 3’ü de aslında cumaya geliyorsa tabii bakalım geliyor mu? Ben de şimdi ona bakmadım ama eee gelmiyor. Dolayısıyla herhalde 5’inde açıklanacak. Ocakın 5’i pazartesi günü eee açıklanacak Aralık ayı ve dolayısıyla 2025 yıl takvim yılı enflasyonu tahminen 31 ile 32 arasında olması bekleniyor. Diyelim ki 31 oldu. 31 oldu. 31,5 oldu. Neyse %27 zam yapılmış. 27.0 küsur orans olarak. 27.01. eee gene -4 puan yani kaldı ki zaten maaşı pek çok mavi yakalı 31 Ocak’ta veya işte 30 Ocak’ta alacak. Bu ne demek aslında? Ocak ayında da Aralık ayında yapılan pek çok zamdan dolayı bir yaklaşık herhalde aylık 2,5 3 civarı bir enflasyon gelecektir. Zaten o paranın bir 2,5 3’lük kısmı ay sonuna kadar eriyecek. Bir de sadece asgari ücret meselesi de değil bu. Yani işsiz kalırsanız, rapor alırsanız veya emekli olursanız cebinize girecek parayı da etkileyen bir şey biliyorsunuz. Çünkü eee bu asgari ücret eee istatistiklerine bağlı, asgari ücret rakamlarına veya işte seviyesine bağlı şeyler. Şimdi başlayalım istiyorsanız kısaca anlatayım. NAP tabloyu netleştirelim. 2025 yılı için brüt asgari ücret dünkü açıklamayla sonradan cumhurbaşkanının gönlünden koparsa Sayın Cumhurbaşkanının veya biraz ekleme yaparsa bilemiyorum açıkçası şaşırırım öyle bir şey olursa ama şu an için 33.030 lira brüt 28.075 lira net aylık olarak belirlenmiş. Tabii aslında bu saatlik ama işte belli bir çalışma süresine falan tekabül ediyor. Eee, işverine de destek veriyor devlet bunun bir kısmı için. L. Şimdi bunun analizine gelelim. İşte demiştim Ocak ayında %30 zam yapılmıştı. Ocak 2025’te bu yıl %27 ama 4438 ve 31,5 civarı bir enflasyon var. Dolayısıyla 2 yıldır enflasyonun altında zam yapılıyor. Kaldı ki bu TÜK’in açıkladığı enflasyon. işte İstanbul Ticaret Odası geçim endeksi, Enag’ın açıkladığı fiyat seviyesi endeksi neyse işte bunlara göre çok daha aradaki fark yüksek aslında. TÜ2’nin de tabii sonuçta bir ortalama hesaplıyor. Doğru ya da yanlış ki yanlış olduğunu iddia eden pek çok iktisatçı ve istatistikçi var. eee, TÜK’nin açıkladığı sepette bile sonuçta o sepet sizin sepetinize tekabül etmeyebilir. Siz işte gıdaya, kirayı harcıyorsanız ve sizin gıda harcamalarınız veya kira harcamalarınız %50 artmış olabilir. Enflasyon %30 olsa da o ayrı hikaye. Ama yine de bu açıklanan enflasyonun da bile altında yani geçmiş enflasyonun altında eee bir zamdan bahsediyoruz. Tabii teknik olarak bir güncelleme diyemeyiz bunu değil mi? Reel ücretlerdeki erimenin adeta bir ilanı. Yani satın alma gücümüzü korumak yerine 2024 başındaki refah seviyenizin oldukça gerisindesiniz. Ne kadar gerisindesiniz? Yaklaşık %20 gerisindesiniz. Yani asgari ücret aslında artık bir geçim ücreti değil de hayatta kalma sınırı olmuş gibi gözüküyor. Şimdi tabii de bu zam sadece asgari ücretliği mi ilgilendiriyor? Hayır. Patronundan memurunu aslında işsizinden beyaz yakalısına kadar herkesi etkileyen parametreler de değişiyor bunlara. Bununla beraber. Neden? Mesela işsizlik maaşı. Hani Allah muhtaç etmesin kimseyi ama değil mi? Güvence bir işsizlik maaşı. Şte asgari ücrete gelen %27’lik zamla aslında en düşük işsizlik maaşta 13.123 lira oldu. En yüksek işsizlik maaşı da 26.220’ye çıktı. Aslında tabii burada şeye dikkat etmek lazım. Tavan işsizlik maaşı bile 26.220 artık asgari ücretin altında. Bunu da tabii söylemek lazım. İkincisi kıdem tazminatı. Yani yılların emeği değil mi? Kıdem tazminatının tabanı brüt asgari ücretle beraber 33.030 lira oldu. Yani asgari ücretli bir çalışan eee her yıl için bu tutarı alacak. Peki tavan diye sorabilirsiniz. Tavan memur maaş katsayısına bağlı ki o da yaklaşık herhalde 75.000 lira civarında falan çıkacaktır. Yani beyaz yakalı dostlarım tabii tazminat tavanına takılma riskiniz arttı. Bunu not edin. Eee diyelim ihbar tazminatı meselesi var. Yani işten çıkarılma durumunda patronun size ödemek zorunda olduğu rakamlar da güncellenmiş oluyor tabii. Örneğin 3 yıldan fazla çalıştıysanız ve işten çıkarılıyorsanız 51.936 lira ihbar tazminatı alacaksınız. 6 ay ile 1,5 yıl arasında çalışacaksanız da 25.946 46 lira. Şimdi tabii bunun sosyal hayata dokunan kısımlarına gelelim bir de istiyorsanız. Çünkü bunlar da güncellenmiş olacak aslında. Eee yani hastalıkta, doğumda, yaşlılıkta devletin ödediği rakamlar da %27 civarında artmış oluyor böylece. Mesela rapor parası. Yine Allah şifa versin diyelim. Hastanelik oldunuz. Benim gibi şu anda hani hastanelik olmadım ama hastayım. E ayakta tedavide günlük rapor parası 734 lira. Yatarak tedavide 549 lira oldu. Doğum izni hani annelerimiz için 112 günlük rapor parası. eee en düşük 82.948 T’ye yükseldi. Yarı zamanda çalışan anneler için iş kuru ödemesi 16.398 L oldu. Gençlerimiz stajeryler için en düşük stajyer maaşı 6.631 liradan 8.421’ye çıktı. Engelli ve bakım aylıkları %70 ve üzeri engelli olan vatandaşlar için aylık 8.086 olan e aylık. 86’ye çıktı rakam. Engelli yakın aylığı için de 5.464. Yine dul ve yetim için de hisse oranına göre değişiyor tabii ki ama örneğin %75 hissesi olan bir hak sahibi için artık 14.733 olacak. Çok büyük rakamlar tabii bunlar değil maalesef. Yani eee yani sırf bu gelirlerle geçinmek tabii ki mümkün değil. Bunu kabul etmek lazım. Şimdi şeyler böyle yani seviyeler, rakamlar, sayılar böyle. Peki bu tablo ne anlama geliyor? Tabii ki yani hakikaten bir iktisatçı olarak eee öncelikle kapılan var yoktur herhalde artık. Yani eskiden belki %100 zam geldiğinde kapılanılıyordu ama yine de belki varsa diye söyleyeyim. il y üzerine kapılmamak lazım. Yani nominal artış kağıt üzerindeki artış %27 ama bu sizin marketteki enflasyonunuzu kesinlikle karşılamıyor maalesef. Hani asgari ücretin eee işte 22.000 liradan eee bu seviyeye çıkması aslında hani 28.000 la seviyesine çıkması diyelim eğer kiralar %50, gıda %60 artıyorsa sizi zenginleştirmiyor maalesef. Aksine hedeflenen enflasyon üzerinden zam yapıp gerçekleşen enflasyon üzerinden harcama yaptırılan bir modeldeyiz. Çünkü harcamalarımızı gerçekleşen enflasyona göre yapıyoruz. Yani gerçekleşiyor enflasyon ve fiyatlar artıyor. Bizim harcamalarımız da ona göre artıyor. Ama asgari ücret veya işte ücret artışı beklenen enflasyona göre. O da ne tesadüf ediyorsa da hep daha düşük bekleniyor. Yani o da işin komik, traji komik tarafı diyelim. Eee tabii bu modelin adı literatürde açıkçası refah transferidir. Onu söyleyelim. Yani emeğiyle geçinen eee kesimden sermaye sahiplerine doğru bir kaynak transferi yaşanıyor. Bunun adını açıkça koymak gerekiyor. Dolayısıyla 2025 yılı kemerlerin sıkıldığı değil aslında artık. Çünkü sıka sıka kalmadı dedik. Kemerin artık vücudu kestiği bir yıl olacak gibi gözüküyor. Onu söyleyeyim açıkçası. Ve lütfen yani bu videoyu izleyen olursa asgari ücretli kardeşim, beyaz yakalı dostum, işte emekli abim, amcam, diyelim yani hesabınızı hakikaten iyi yapın. 28.075 lira maaş alıyorsanız eğer 2025 yılını bu maaşla çıkarabilir misiniz? Sorunu sorusunu lütfen kendinize sorun ve yorumlarda da eğer yazabilirseniz şunu yazmanızı istiyorum. Sizin yaşadığınız şehirde eee belki Anadolu şehirlerinde biraz daha eee işte ücretler ücretler demey fiyatlar biraz daha uygun olabilir ama eee bu yeni asgari ücretle bir evin kirasını ödeyip mutfağa doldurmak mümkün mü? Veya iki asgari ücretle bu mümkün mü? Mesela 4 kişilik bir aileyseniz hem eşiniz hem kendiniz çalışıyorsanız yani gerçek enflasyonu yorumlarla beraber hesaplayalım isterseniz. Ve yine tabii bu ve bunun gibi kayıt dışı gerçekleri duymak istiyorsanız da kanala lütfen abone olmayı ve videoyu beğenmeyi, hypelamayı, lik’elamayı unutmayalım. Bir sonraki yayında görüşmek üzere. Bilimle ve sağlıkla kalın demiş olayım. Teşekkür ederim.