YKS 2026 NİHAİ KILAVUZ GELDİ! Kontenjanlar Değişti: Tercihten Önce Son Uyarılar

Herkese merhaba, Kayıt Dışı İktisat’a hoş geldiniz.

Bu videoda 2026 YKS tercih sürecine ilişkin son kez kapsamlı bir değerlendirme yapacağım. Önce 21 Temmuz’da yayımlanan ön kılavuz ile şimdi yayımlanan nihai kılavuz arasındaki farkları anlatacağım. Ardından tercih listesini göndermeden önce mutlaka kontrol etmeniz gereken son noktaları konuşacağız.

Özellikle üniversitenin akademik kadrosu, mezunların iş ve yüksek lisans yerleşimleri, üniversitenin yönetim kalitesi ve öğrenciyle öğretim üyelerinin memnuniyeti üzerinde duracağım. Çünkü tercih yalnızca bu sıralamayla neresi gelir sorusundan ibaret değildir. Dört, beş veya altı yılınızı hangi kurumda geçireceğinize karar veriyorsunuz.

Önce kılavuz farklarıyla başlayalım.

21 Temmuz tarihli belge zaten kapağında açıkça ön bilgi amaçlıdır diyordu ve tercih döneminde yeniden yayımlanacak kılavuzun kontrol edilmesini istiyordu. Nihai kılavuzla birlikte bu geçici ibare kaldırıldı. Tercih tarihleri değişmedi: 29 Temmuz ile 10 Ağustos arasında tercih yapılacak ve süre bitene kadar AİS üzerinden değişiklik yapılabilecek. Temel yerleştirme sistemi de aynı. Adayın yerleştirme puanı, tercih sırası, programın kontenjanı ve özel koşulları birlikte dikkate alınacak. Yani ilk kılavuzda anlattığımız tercih mantığı geçerliliğini koruyor.

Başarı sırası şartlarında da bir değişiklik yok. Tıp için 50 bin, diş hekimliği için 80 bin, eczacılık ve hukuk için 100 bin, mimarlık için 250 bin, mühendislik ile öğretmenlik ve PDR için 300 bin sınırı devam ediyor. Bu nedenle nihai kılavuz, bütün sıralama tahminlerini altüst eden yeni bir düzenleme getirmedi.

Bununla birlikte iki belge aynı değil. Ön kılavuz 793, nihai kılavuz 775 sayfa. Bunun önemli kısmı sayfa düzeninden kaynaklanıyor. Örneğin lisans programlarını içeren Tablo 4 ön kılavuzda kılavuzun 146’ncı sayfasında başlarken nihai kılavuzda 140’ıncı sayfada başlıyor. Program koşulları bölümü de 548’inci sayfadan 542’nci sayfaya taşınmış. Yani sayfa sayısındaki azalmayı doğrudan kontenjan azalması gibi yorumlamayın.

İçindekiler bölümüne bazı yeni bilgilendirme başlıkları da eklenmiş. İşletmede Mesleki Eğitim uygulaması, Spor Dostu Kampüsler ve Kurumsal Akreditasyon Listesi bunlardan bazıları. Özellikle İşletmede Mesleki Eğitim uygulaması önemli; bazı programlarda öğrencinin eğitim sürecinin bir bölümünü doğrudan işyerinde geçirmesi hedefleniyor. Fakat bunun hangi programda, hangi koşulla ve ne kadar güçlü uygulandığını üniversite bazında ayrıca araştırmak gerekiyor.

ÖSYM’nin nihai kılavuzla birlikte yayımladığı Tablo 3 ve Tablo 4 Excel dosyalarını program kodu bazında karşılaştırdığımda, ön kılavuza göre 14 yeni program kodu eklendiğini, 3 kodun çıkarıldığını görüyoruz. Net olarak 11 program kodu artmış durumda.

Burada önemli uyarı şu: Yeni kod her zaman tamamen yeni bir bölüm demek değildir. Bazen aynı programın burs oranı değişiyor, eski kod kaldırılıp yeni kod ekleniyor.

Dikkat çeken eklemeler arasında İTÜ Kuzey Kıbrıs yerleşkesinde ekonomi ve finans ile çeşitli mühendisliklerde yüzde 50 indirimli yeni kontenjanlar var. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Afşin’de Hemşirelik, İzmir Demokrasi Üniversitesinde İnşaat Mühendisliği, İngilizce Makine Mühendisliği ve Fizyoterapi ve Rehabilitasyon gibi yeni programlar eklenmiş. Boğaziçi Üniversitesinde bazı KKTC uyruklu kontenjan kodlarında düzenlemeler yapılmış. Bazı vakıf ve KKTC programlarında da burs oranı veya program kodu değişmiş.

Aynı program kodu korunmasına rağmen genel kontenjanı değiştirilen yaklaşık 29 program bulunuyor. Bunların büyük kısmı bütün sistemi değiştirecek ölçekte değil; daha çok belirli üniversite veya özel statülü programlara yönelik düzeltmeler. Örneğin Millî Savunma Bakanlığı adına öğrenci alan bazı tıp kontenjanlarında ciddi yeniden dağıtım yapılmış. İTÜ Kuzey Kıbrıs ve Marmara Üniversitesinin bazı uluslararası ortak lisans programlarında kontenjan artışları görülüyor.

Nihai Excel dosyalarında 9.254 ön lisans ve 12.239 lisans program satırı, yani toplam 21.493 program kodu bulunuyor. Program kodu aynı kalan yaklaşık 29 satırda genel kontenjan değiştirilmiş. Mevcut kodlardaki bu düzeltmelerin net etkisi sınırlı; yeni eklenen ve çıkarılan kodlarla birlikte toplam tabloya yaklaşık iki yüz civarında kontenjan eklenmiş görünüyor.

Bu yüzden nihai kılavuz geldi, bütün bölümler bir anda binlerce kişi oynayacak sonucu çıkarılamaz. Değişiklikler genel bir depremden çok, noktasal rötuşlar niteliğinde.

Nihai kılavuz ayrıca öğretim üyesi sayılarını daha güncel bir tarihe göre veriyor. Bu nedenle ön kılavuz ile nihai tabloda profesör, doçent veya doktor öğretim üyesi sayısı farklı görünen çok sayıda bölüm olabilir. Her farklılık yeni atama veya büyük bir kadro değişimi anlamına gelmeyebilir; veri tarihinin güncellenmesi de etkili.

Akreditasyon bilgileri ve kurum akreditasyonu da nihai kılavuzda daha görünür hâle getirilmiş. Ayrı bir depremzede kontenjanı sütunu ise nihai tabloda da bulunmuyor.

Bir başka önemli düzeltme 34 yaş üstü kadın kontenjanlarında. Ön kılavuzdaki bazı satırlar, metindeki genel kuralla tam uyumlu değildi. Nihai tabloda mühendislik, havacılık, denizcilik ve Sivil Savunma ve İtfaiyecilik gibi başarı sırası veya özel koşul kapsamındaki bazı programlarda bu kontenjanlar düzeltilmiş. Dolayısıyla özel kontenjanı olan adaylar eski ekran görüntülerine veya sosyal medyadaki listelere değil, nihai kılavuzdaki güncel satıra bakmalı.

Sonuç olarak nihai kılavuz; tıp, diş, eczacılık, hemşirelik, ebelik, mühendislik veya iki yıllık programlarla ilgili genel tabloyu kökten değiştirmiyor. Fakat belirli bir üniversite ve belirli bir program soruluyorsa artık ön kılavuza göre cevap verilmemeli. Program kodu, burs oranı, genel kontenjan, okul birincisi kontenjanı, 34 yaş üstü kadın kontenjanı ve özel koşullar nihai Excel tablosundan tek tek kontrol edilmeli.

Şimdi gelelim tercih listesini göndermeden önce dikkat etmeniz gereken son ve bence daha önemli bölüme.

Birinci ve en önemli uyarım şu: Mutlaka üniversitenin ve bölümün akademik kadrosuna bakın.

Yalnızca profesör sayısına bakıp karar vermeyin. Öğretim üyeleri hangi alanlarda çalışıyor? Bölümün temel derslerini verecek yeterli sayıda tam zamanlı hoca var mı? Kadro birkaç kişinin omzuna mı yüklenmiş? Hocalar sürekli değişiyor mu? Derslerin büyük bölümü dışarıdan saat ücretli kişilerle mi yürütülüyor?

Bir bilgisayar mühendisliği bölümünde yapay zekâ, sistemler, yazılım ve veri alanlarında çalışan kimse yoksa yalnız bölüm adına güvenmeyin. Bir iktisat programında matematik, istatistik ve ekonometri kadrosu zayıfsa İngilizce iktisat etiketi tek başına sizi kurtarmaz.

Bir başka kontrol noktası ders planıdır. Bölüm adları aynı olsa da içerikleri aynı değildir. YBS programlarından biri ciddi programlama, veri tabanı ve istatistik eğitimi verirken diğeri birkaç bilişim dersi eklenmiş işletme programı olabilir. İngilizce yazması da eğitimin gerçekten güçlü İngilizce yürüdüğünü kanıtlamaz.

Ders kataloğunu açın; zorunlu ve seçmeli derslere, laboratuvara, proje derslerine, staj süresine ve akreditasyona bakın. Akreditasyon tek başına kalite garantisi değildir ama programın dış değerlendirmeden geçtiğini gösteren yararlı bir sinyaldir.

İkinci olarak, mutlaka mezunların nereye yerleştiğine bakın. Üniversitenin kendi reklam cümleleriyle yetinmeyin.

Mezunların ne kadarı düzenli ve nitelikli işe girmiş? Hangi şirketlerde, hangi görevlerde çalışıyorlar? Stajlar gerçek mi, yoksa yalnızca kâğıt üzerinde mi? Kariyer merkezi öğrenciye gerçekten işveren bağlantısı sağlıyor mu?

LinkedIn üzerinden son beş yılın mezunlarını inceleyin. On kişinin parlak örneğini değil, genel mezun profilini anlamaya çalışın. Üniversite mezun istihdam oranı açıklıyorsa bu oranın nasıl hesaplandığını sorun. Mezuniyetinden altı ay sonra iş bulan öğrenci mi ölçülmüş, herhangi bir işte çalışan herkes mi başarı sayılmış? Verinin kapsamı belli değilse yüzde 90 istihdam gibi reklam rakamlarına hemen inanmayın.

Akademik kariyer düşünenler de aynı şeyi yüksek lisans yerleşimleri için yapmalı. Mezunlar Türkiye’de ve yurtdışında hangi yüksek lisans ve doktora programlarına kabul edilmiş? Güçlü üniversitelere düzenli öğrenci gönderebiliyor mu, yoksa internet sitesinde yıllardır aynı iki başarı hikâyesi mi dönüyor?

Öğretim üyeleri öğrencilere araştırma projesi, referans mektubu ve tez danışmanlığı desteği veriyor mu? Bunlar üniversitenin gerçek akademik kalitesini, giriş sırasından çok daha iyi gösterebilir.

Üçüncü uyarım çok açık: Türkiye’de hem devlet hem vakıf tarafında çok kötü yönetilen üniversiteler var.

Devlet üniversitesi olması otomatik olarak güvenilir ve kaliteli olduğu anlamına gelmez. Vakıf üniversitesi olması da otomatik olarak modern ve öğrenci odaklı olduğu anlamına gelmez.

Sürekli yönetici değişen, keyfî kararlarla bölüm açıp kapatan, akademik kadrosunu kaybeden, ders programını son anda değiştiren, laboratuvar ve kampüs yatırımı yapmayan kurumlardan uzak durun.

Vakıf üniversitesinde ayrıca bursun devam koşulunu, yıllık ücret artışını, hazırlık ve uzayan eğitim süresindeki ücretleri yazılı biçimde kontrol edin. Size sözlü olarak söylenen değil, sözleşmede ve resmî yönetmelikte yazan geçerlidir.

Dördüncü ve belki de en güçlü erken uyarı işareti, öğretim üyelerinin ve öğrencilerin mutsuz olmasıdır.

Bir üniversitede hocalar sürekli ayrılıyorsa, öğrenciler idareye ulaşamıyorsa, dersler düzensiz yürüyorsa, öğrenci kulüpleri baskı altında veya işlevsizse, kampüste herkes yalnızca bir an önce mezun olup kaçmaya çalışıyorsa orayı tercih etmeyin.

Çok net söylüyorum: Öğretim üyelerinin ve öğrencilerin mutsuz olduğu bir üniversiteyi yalnız tabelası veya şehirdeki konumu nedeniyle yazmayın. Kurumsal mutsuzluk eğitim kalitesine, referanslara, stajlara ve sizin ruh hâlinize doğrudan yansır.

Bunu anlamak için yalnız resmî internet sitesine bakmayın. Bölüm öğrencilerine yazın, mezunlarla konuşun, mümkünse kampüsü ziyaret edin. Öğrenci kulüplerinin sosyal medya hesapları aktif mi? Hocaların son yıllardaki hareketliliği nasıl? Bölüm başkanı ve dekan sık sık değişmiş mi? Öğrenciler en çok hangi konudan şikâyet ediyor?

Tek bir öfkeli yoruma göre karar vermeyin; tekrar eden ortak şikâyetleri arayın.

Ayrıca şehir ve kampüs gerçeğini küçümsemeyin. Ulaşım için her gün üç saat harcayacağınız, barınma maliyetini ailenizin karşılayamayacağı veya sosyal olarak tamamen kopacağınız bir üniversite, kâğıt üzerinde biraz daha yüksek sıralamayla alıyor diye sizin için daha iyi olmayabilir.

Üniversite tercihi akademik, mesleki, mali ve psikolojik koşulların birlikte değerlendirilmesidir.

Bölüm seçerken de yalnızca geleceği var mı sorusuna takılmayın. İstediğiniz mesleğin günlük işini araştırın.

Tıp yalnız biyoloji sevmek değildir; nöbet, hasta sorumluluğu ve uzun eğitimdir. Bilgisayar mühendisliği yalnız oyun oynamak veya kod yazmak değildir; matematik, algoritma ve sürekli öğrenmedir. Hukuk yalnız konuşma yeteneği değildir; yoğun okuma, yazma ve rekabettir. Öğretmenlik yalnız çocukları sevmek değildir; sınıf yönetimi, sabır ve belirsiz atama koşullarıdır.

Tercih listenizi geçen yılın sıralamasına göre küçükten büyüğe dizmeyin. Gerçek istek sıranıza göre dizin. Daha çok istediğiniz bölüm geçen yıl daha geride kapattıysa onu üste yazabilirsiniz. Üste yazdığınız zor tercih, alttaki tercihlerinizi yakmaz.

Fakat kazandığınız hâlde gitmeyeceğiniz hiçbir programı listeye koymayın. Yerleşip kayıt yaptırmasanız bile sonraki yıl OBP katsayınızın yarıya düşeceğini unutmayın.

Son kontrolde program kodunu, eğitim dilini, burs oranını, ücretleri, kampüsü, özel koşulları, sağlık şartlarını ve varsa hazırlık zorunluluğunu tek tek denetleyin.

ÇAP yaparım, DGS ile geçerim veya yatay geçişle kurtarırım diye istemediğiniz bölümü seçmeyin. Bunların hiçbiri garanti değildir.

Bu videonun altına tercih sorularınızı yazabilirsiniz. Fakat sağlıklı cevap verebilmem için dört bilgiyi birlikte yazın: puan türünüz, yerleştirme başarı sıranız, düşündüğünüz bölüm veya üniversiteler ve şehir, devlet-vakıf, burs veya bütçe kısıtınız.

Yalnızca 150 binle ne gelir yazarsanız doğru değerlendirme yapmak mümkün olmaz.

Hepinize sakin, bilinçli ve gerçekten size uygun bir tercih dönemi diliyorum.

Unutmayın: Amaç mümkün olan en yüksek tabelaya yerleşmek değil; iyi yönetilen, akademik kadrosu güçlü, mezunlarını gerçekten bir yere taşıyan ve içinde dört yıl mutsuz olmayacağınız bir üniversite seçmektir.